Doorgaans passeert 20 procent van de wereldwijde olieproductie en het vloeibare gas (LNG) de zeestraat ten zuiden van Iran. De financiële markten maken zich nu vooral druk over de prijzen van deze essentiële brandstoffen. Maar er is meer. De prijs van kunstmest is de afgelopen weken ook flink opgelopen. Dat kan hogere voedselprijzen tot gevolg hebben en dus een hogere inflatie.
Dure kunstmest
De afsluiting van de Straat van Hormuz veroorzaakt een grote verstoring van de kunstmestmarkt. Het betreft met name ureum, een kunstmeststof die vooral geschikt is voor tropische gebieden. Bijna de helft van de wereldwijde export van ureum komt uit de Perzische Golf en moet langs de Straat van Hormuz.
Europa maakt zijn kunstmest vooral zelf of importeert deze uit Noord-Afrika of de Verenigde Staten. Veel landen in Azië zijn echter afhankelijk van het Midden-Oosten. De zeestraatblokkade leidt daar niet alleen tot prijsstijgingen, maar ook tot tekorten.
Daar komt bij dat de productie van kunstmest veel energie vergt, waarvoor vaak aardgas of olie gebruikt wordt. Juist omdat aardgas er zo goedkoop is, wordt er zo veel kunstmest in het Midden-Oosten geproduceerd.
Voedselprijzen stijgen wereldwijd
Niet alleen de prijs van ureum is de afgelopen weken gestegen, de prijs van aardgas ook. Het lijkt een kwestie van tijd voordat de voedselprijzen in de hele wereld sterk gaan oplopen. Zo maakt de prijs van kunstmest bijvoorbeeld zo’n 30-40 procent uit van de productiekosten van graan.
In Nederland hebben de meeste boeren de kunstmest die ze komende maanden nodig hebben al ingekocht. Later dit jaar kan echter wel een probleem ontstaan wanneer gewassen tussentijds extra kunstmest nodig hebben. De hogere kunstmestprijzen kunnen samen met duurdere energie hogere voedselprijzen tot gevolg hebben. De tarweprijs is wereldwijd al aan het stijgen.
In Azië is dat anders. Daar worden gewassen op een ander moment geoogst. Boeren kopen hun kunstmest rond deze tijd in. Tegen een veel hogere prijs.
Ze kunnen die hogere prijs doorberekenen in hun producten. Die prijsstijgingen zullen leiden tot een hogere inflatie. In Afrika en Azië zullen de boeren minder kunstmest gebruiken. De productie zal daardoor dalen. Door de sterke internationale verwevenheid van de voedselhandel, zullen de prijzen echter overal stijgen.
In India wordt het meeste ureum voor de landbouw geproduceerd in India zelf. Maar voor de productie is LNG nodig en ook die export staat onder druk. Enkele ureumfabrikanten hebben de deuren al moeten sluiten.
In Europa gebruiken boeren minder ureum, maar de prijs van kunstmest wordt wel flink beïnvloed door de gestegen gasprijs. Hoelang de prijs hoog blijft is afhankelijk van de duur van de oorlog.
Systeemschok in de VS
In de Verenigde Staten heeft de American Farm Bureau Federation de president gevraagd te interveniëren. De huidige situatie wordt een potentiële systeemschok genoemd. De prijsstijgingen voor boeren komen op een moment dat de marges in de landbouw al flinterdun zijn.
Zonder essentiële grondstoffen voor de landbouw als ureum, ammoniak, stikstof, fosfaat en zwavel lopen de Verenigde Staten het risico dat de oogsten mislukken.
Hogere kunstmestprijzen zijn niet direct voelbaar in de supermarkt, maar wel met enige maanden vertraging. De gemiddelde Amerikaan is toch al niet zo te spreken over de hogere benzineprijs en hogere voedselprijzen zullen de stemming negatief beïnvloeden.
Energiecrisis
Gestegen olie- en gasprijzen, hogere voedselprijzen - de centrale banken komen daarmee in een vergelijkbare situatie terecht als vier jaar geleden. Zijn de prijsstijgingen tijdelijk of van langere duur?
President Trump kan met de naderende Midtermverkiezingen al deze prijsstijgingen missen als kiespijn. Inflatie dreigt. De ruimte om de rente te verlagen neemt af. In Europa wordt al over een renteverhoging gesproken.
Een nieuwe situatie
Uiteindelijk hangt alles af van de duur van de oorlog. Maar zelfs al komt het conflict op korte termijn tot een einde, dan wil dat nog niet zeggen dat alles snel weer wordt zoals het was. De productie weer op gang brengen vergt de nodige tijd. Er is schade aangericht aan de productiefaciliteiten. En zelfs als de Straat van Hormuz weer begaanbaar is, lijkt er een nieuwe situatie te zijn ontstaan.
De autoriteiten in Iran hebben ontdekt dat ze een middel in handen hebben waarmee ze het Westen harder kunnen treffen dan met hun raketten. Met het afsluiten van de nauwe zeestraat kunnen ze het Westen veel harder treffen, en dat afsluiten blijkt vrij eenvoudig.
Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Fintessa is een zelfstandig, onafhankelijk en gespecialiseerd vermogensbeheerkantoor uit Baarn, en tweevoudig winnaar van de Gouden Stier. Deze publicatie is samengesteld door Fintessa B.V. De in deze publicatie vermelde gegevens zijn ontleend aan door Fintessa B.V. betrouwbaar geachte bronnen en publiekelijk bekende informatie. Deze publicatie bevat beleggingsaanbevelingen, maar geen beleggingsadvies noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Voor de juistheid en volledigheid van de genoemde feiten, gegevens, meningen, verwachtingen en uitkomsten daarvan kan Fintessa B.V. niet instaan. Fintessa B.V. is een beleggingsonderneming en beschikt over een vergunning op grond van de Wet financieel toezicht. Fintessa B.V. staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank. Voor de uitgebreide Disclaimer verwijzen wij naar onze website www.fintessa.nl.