De Bank of Japan verhoogde de rente naar het hoogste peil in dertig jaar. Wat betekent dit voor de wereldwijde financiële markten en de beruchte yen carry trade?
Zoals gouverneur Kazuo Ueda van de centrale bank van Japan al eerder liet doorschemeren, verhoogde de Bank of Japan afgelopen vrijdag de officiële rentetarieven tot het hoogste niveau in dertig jaar.
Het bleek echter een anticlimax, want de yen verzwakte. Er heerste teleurstelling dat de Bank of Japan niet met sterkere signalen kwam. De rente op Japanse staatsobligaties liep op naar boven 2%. Deze rente was voor de uitbraak van corona nog negatief. Beleggers wisten niet beter dan dat de rente in Japan zeer laag of zelfs negatief was.
Vooruitzichten Japanse economie en verdere rentestappen
Als de economie van Japan zich gunstig blijft ontwikkelen dan zal de bank volgens Ueda doorgaan met het verhogen van de beleidsrente. Volgens het meest recente Tankan-rapport was het ondernemersvertrouwen naar het hoogste niveau in vier jaar gestegen. Naar verwachting zal er in het lopende kwartaal weer sprake zijn van economische groei na de krimp van de afgelopen drie maanden. De Japanse inflatie is inmiddels opgelopen naar 3%.
De yen was het afgelopen half jaar al in waarde gedaald ten opzichte van de dollar. De Japanse economie is sterk afhankelijk van de import van energie en grondstoffen. Een zwakke yen wakkert de inflatie aan. Het drukt bovendien op de winstmarges van de op het binnenland gerichte bedrijven.
Waarom was deze bijeenkomst van de Bank of Japan zo belangrijk voor de wereldwijde financiële markten? Nou, ten eerste heeft Japan een record staatsschuld, 230% van het BNP. Daarbij vergeleken vallen staatsschulden van bijvoorbeeld de Verenigde Staten, Frankrijk of Italië in het niet.
Een hogere rente wordt dus wel gevoeld. Daar komt bij dat Japan de grootste buitenlandse bezitter is van Amerikaanse staatsobligaties. Een hogere rente in eigen land zou ertoe kunnen bijdragen dat Japanse beleggers hun geld weer naar huis halen.
Gevaren van een plotselinge ommekeer
De grootste bedreiging voor de financiële markten vormt de yen carry trade. De lage rente in Japan lokte veel buitenlandse beleggers, voornamelijk hedgefunds. Deze beleggers leenden heel goedkoop in yen om de zo verkregen gelden elders tegen een hoger rendement weg te zetten, bijvoorbeeld in Amerikaanse staatsobligaties. Maar ook Amerikaanse technologiefondsen zijn enorm populair.
Het jarenlange Japanse experiment met lage rentes maakte het land tot het centrum van ’s werelds grootste carry trade. De schattingen lopen uiteen, maar het gaat mogelijk om honderden tot zelfs duizenden miljarden dollars.
Een hogere rente of een duurdere yen zijn voor deze beleggers niet handig. Je lening wordt opeens veel minder goedkoop. Een grootschalige draai uit deze trades zou heel slecht kunnen uitpakken.
In de zomer van 2024 kregen we een voorproefje. De Bank of Japan verhoogde toen de rente. Wat volgde was de op één na grootse beurscrash uit de geschiedenis van Japan. De Nikkei-index daalde op één dag met 12%. De rest van de beurswereld voelde de pijn eveneens.
Risico's beperkt
Voor deze ronde renteverhogingen hebben beleggers zich al schrap gezet. Ondanks een gedaalde yen een opgelopen rente staat de Nikkei dit jaar fors in de plus. Bovendien heeft ’s lands grootste belegger, het Japanse staatspensioenfonds, een strikt mandaat. Het is gehouden aan een allocatie van 25% in niet-Japanse obligaties. Veel andere Japanse pensioenfondsen volgen dezelfde richtlijn.
Het risico van een massale uitverkoop van bijvoorbeeld Amerikaanse staatsobligaties (en technologiefondsen) lijkt daarmee te overzien. Daar komt bij dat de reële rente in Japan nog steeds negatief is. Het renteverschil met de Verenigde Staten op tienjaars staatsobligaties is weliswaar kleiner geworden, maar nog steeds groot genoeg om aantrekkelijk te blijven.
Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Fintessa is een zelfstandig, onafhankelijk en gespecialiseerd vermogensbeheerkantoor uit Baarn, en tweevoudig winnaar van de Gouden Stier. Deze publicatie is samengesteld door Fintessa B.V. De in deze publicatie vermelde gegevens zijn ontleend aan door Fintessa B.V. betrouwbaar geachte bronnen en publiekelijk bekende informatie. Deze publicatie bevat beleggingsaanbevelingen, maar geen beleggingsadvies noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Voor de juistheid en volledigheid van de genoemde feiten, gegevens, meningen, verwachtingen en uitkomsten daarvan kan Fintessa B.V. niet instaan. Fintessa B.V. is een beleggingsonderneming en beschikt over een vergunning op grond van de Wet financieel toezicht. Fintessa B.V. staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank. Voor de uitgebreide Disclaimer verwijzen wij naar onze website www.fintessa.nl.